มาตรฐานยูนิฟอร์มสำหรับธุรกิจแปรรูปอาหารในประเทศไทย: สิ่งที่ผู้ประกอบการต้องรู้
ธุรกิจแปรรูปอาหารในประเทศไทยดำเนินงานภายใต้กฎระเบียบด้านสุขอนามัยที่เข้มงวด และยูนิฟอร์มมีบทบาทต่อการปฏิบัติตามกฎระเบียบมากกว่าที่ผู้ประกอบการส่วนใหญ่คาดคิด บทความนี้สรุปสิ่งที่มาตรฐานกำหนดไว้จริง
ปรึกษาเรื่องการปฏิบัติตามมาตรฐานยูนิฟอร์มคือมาตรการควบคุมการปนเปื้อน ไม่ใช่แค่ระเบียบการแต่งกาย
ในสภาพแวดล้อมการผลิตอาหาร ร่างกายมนุษย์คือแหล่งปนเปื้อนที่สำคัญ ทั้งเส้นผม เซลล์ผิวหนัง เส้นใยจากเสื้อผ้า และจุลินทรีย์ที่ติดอยู่บนเนื้อผ้า ล้วนสามารถเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารได้ หากชุดปฏิบัติงานไม่ได้รับการออกแบบ ดูแลรักษา และบริหารจัดการอย่างถูกต้อง
ยูนิฟอร์มที่พนักงานแปรรูปอาหารสวมใส่ทำหน้าที่เป็นเกราะกั้นทางกายภาพระหว่างพื้นที่ผลิตกับแหล่งปนเปื้อนที่อาจเกิดขึ้น เมื่อเกราะกั้นนี้ออกแบบมาไม่ดี ซักไม่ได้มาตรฐาน หรือปล่อยให้เสื่อมสภาพ ระบบควบคุมการปนเปื้อนก็จะมีช่องโหว่ทันที
ด้วยเหตุนี้ ข้อกำหนดเรื่องยูนิฟอร์มในอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารจึงครอบคลุมมากกว่าเรื่องรูปลักษณ์ภายนอก แต่รวมถึงชนิดของเนื้อผ้า การออกแบบตัวชุด การแยกสีตามโซน และกระบวนการซักที่อยู่เบื้องหลังทุกครั้ง
กฎระเบียบไทยและมาตรฐานสากลที่ต้องปฏิบัติตาม
นี่คือสี่กรอบมาตรฐานหลักที่กำหนดข้อกำหนดเรื่องชุดปฏิบัติงานสำหรับโรงงานแปรรูปอาหารในประเทศไทย
GMP 420
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 บังคับใช้โดย อย. กำหนดหลักเกณฑ์สุขลักษณะ รวมถึงสุขลักษณะส่วนบุคคลและเสื้อผ้าของผู้ปฏิบัติงาน
HACCP
การวิเคราะห์และควบคุมอันตรายทางชีวภาพ เคมี และกายภาพ ที่อาจเกิดจากเสื้อผ้าของผู้ปฏิบัติงาน
BRCGS
BRCGS Global Standard Food Safety (Issue 9) ข้อ 7.4 ระบุรายละเอียดเรื่องชุดป้องกัน ทั้งการคลุมผม การแยกสี และการซัก
FSSC 22000
อ้างอิง ISO 22000 ร่วมกับข้อกำหนดเพิ่มเติม ครอบคลุมสุขลักษณะส่วนบุคคลและชุดปฏิบัติงาน
ข้อกำหนดด้านเนื้อผ้าและการออกแบบชุดปฏิบัติงานในโรงงานอาหาร
ชุดปฏิบัติงานในโรงงานแปรรูปอาหารต้องตอบโจทย์ด้านการใช้งานเฉพาะทางที่ชุดทำงานทั่วไปไม่มี
- ไม่มีกระเป๋าภายนอกเหนือระดับเอว เพื่อป้องกันสิ่งของหล่นลงในสายการผลิต
- ไม่ใช้กระดุม ในพื้นที่ผลิตแบบเปิด โดยเปลี่ยนเป็นตัวล็อกแบบมีฝาปิดหรือกระดุมแป๊ก
- เนื้อผ้าที่ลดการหลุดร่วงของเส้นใย เพื่อลดความเสี่ยงที่เส้นใยจะปนเปื้อนลงในผลิตภัณฑ์
- ตัวเลือกแขนยาว สำหรับพื้นที่ที่มีความเสี่ยงการปนเปื้อนจากแขน
- สีย้อมและสารตกแต่งที่ปลอดภัยต่ออาหาร ซึ่งไม่ถ่ายเทสารปนเปื้อนสู่พื้นผิวสัมผัสอาหาร
- รองเท้าเฉพาะโซนหรือที่ครอบรองเท้า สำหรับพื้นที่ผลิตที่มีความเสี่ยงสูง
การแยกสีชุดและการควบคุมโซนการผลิต
โรงงานแปรรูปอาหารหลายแห่งในประเทศไทยใช้ระบบแยกสีชุดปฏิบัติงานเพื่อบังคับการแบ่งโซนด้วยสายตา โดยกำหนดสีที่ต่างกันให้กับแต่ละโซนการผลิต พื้นที่จัดการสารก่อภูมิแพ้ พื้นที่ของดิบกับของสุก หรือระหว่างฝ่ายซ่อมบำรุงกับฝ่ายผลิต
ระบบนี้ช่วยป้องกันการปนเปื้อนข้ามโดยทำให้เห็นได้ทันทีเมื่อมีคนอยู่ผิดโซน และยังเป็นเครื่องมือตรวจสอบที่ง่ายสำหรับหัวหน้างานและผู้ตรวจประเมิน
- แยกพื้นที่ของดิบและของสุกออกจากกันอย่างเห็นได้ชัด
- ระบุพื้นที่จัดการสารก่อภูมิแพ้ได้ในพริบตา
- แยกพนักงานฝ่ายซ่อมบำรุงออกจากพนักงานฝ่ายผลิต
- หัวหน้างานและผู้ตรวจประเมินภายนอกตรวจสอบด้วยสายตาได้ทันที
ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติตามมาตรฐาน: การนำชุดกลับไปซักที่บ้าน
หากพนักงานในโรงงานแปรรูปอาหารของคุณนำชุดปฏิบัติงานกลับไปซักเองที่บ้าน นั่นคือช่องโหว่ด้านการปฏิบัติตามมาตรฐาน และเมื่อเกิดเหตุการณ์ด้านความปลอดภัยอาหารหรือมีการตรวจประเมินจากหน่วยงานภายนอก ช่องโหว่นี้จะถูกตรวจพบ
มาตรฐานการซัก: ทำไมการซักที่บ้านจึงไม่เพียงพอ
เครื่องซักผ้าและผงซักฟอกสำหรับใช้ในครัวเรือนไม่ได้ออกแบบมาเพื่อลดปริมาณจุลินทรีย์ให้ถึงระดับที่โรงงานแปรรูปอาหารต้องการ มาตรฐาน BRCGS ข้อ 7.4.3 กำหนดให้ชุดป้องกันต้องซักโดยโรงซักภายในองค์กรหรือผู้ให้บริการซักที่ได้รับการอนุมัติ ภายใต้เกณฑ์ที่กำหนดไว้เพื่อยืนยันประสิทธิผลของกระบวนการซัก ส่วนการให้พนักงานซักเองถือเป็นข้อยกเว้น และทำได้เฉพาะกรณีที่ชุดนั้นไม่ได้ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ด้านความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ และสวมใส่ในพื้นที่ปิดหรือพื้นที่ความเสี่ยงต่ำเท่านั้น คำว่ายืนยันประสิทธิผลในที่นี้หมายถึงมีเอกสารกำกับ ผ่านการทดสอบ และตรวจสอบย้อนกลับได้
Alsco ช่วยให้ธุรกิจอาหารไทยปฏิบัติตามมาตรฐานได้อย่างไร
Alsco ให้บริการชุดปฏิบัติงานแบบครบวงจรที่ออกแบบมาสำหรับโรงงานแปรรูปอาหารโดยเฉพาะ
ชุดที่ปลอดภัยต่ออาหาร เป็นไปตามข้อกำหนด GMP และ HACCP
ซักในระบบอุตสาหกรรมตามมาตรฐานสุขอนามัยที่ผ่านการยืนยันประสิทธิผล
ระบบชุดแยกสีตามโซน พร้อมการบริหารจำนวนชุดทั้งหมด
บริการรับส่งตามกำหนด เพื่อให้ชุดไม่หลุดออกนอกระบบควบคุม
บันทึกการให้บริการที่เป็นเอกสาร รองรับการตรวจประเมิน
สำหรับธุรกิจแปรรูปอาหารที่กำลังขอการรับรองหรือรักษาการรับรองตาม BRCGS, FSSC หรือ HACCP การใช้บริการเช่าและบริหารจัดการชุดปฏิบัติงานอย่างเป็นระบบถือเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐานด้านการปฏิบัติตามมาตรฐาน
ไขข้อสงสัยเรื่องมาตรฐานยูนิฟอร์มในโรงงานแปรรูปอาหาร
กฎระเบียบใดบ้างที่กำหนดข้อกำหนดเรื่องยูนิฟอร์มสำหรับการแปรรูปอาหารในประเทศไทย
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 หรือที่เรียกกันว่า GMP 420 ซึ่งออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 และบังคับใช้โดยสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กำหนดหลักเกณฑ์สุขลักษณะพื้นฐานสำหรับผู้ปฏิบัติงานและเสื้อผ้า ส่วน HACCP, BRCGS Global Standard Food Safety และ FSSC 22000 เพิ่มข้อกำหนดเรื่องการออกแบบตัวชุด การคลุมผม การแยกสี และการซัก
พนักงานนำชุดปฏิบัติงานกลับไปซักเองที่บ้านได้หรือไม่
โดยหลักแล้วไม่ได้ ตาม BRCGS ข้อ 7.4.3 ชุดป้องกันต้องซักโดยโรงซักภายในองค์กรหรือผู้ให้บริการที่ได้รับการอนุมัติ ภายใต้เกณฑ์ที่ยืนยันประสิทธิผลได้ การให้พนักงานซักเองเป็นข้อยกเว้น และทำได้เฉพาะเมื่อชุดนั้นไม่ได้ใช้เพื่อความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ และสวมใส่ในพื้นที่ปิดหรือพื้นที่ความเสี่ยงต่ำเท่านั้น
การซักที่ยืนยันประสิทธิผลได้ หมายความว่าอย่างไร
หมายความว่ากระบวนการนั้นมีเอกสารกำกับ ผ่านการทดสอบ และตรวจสอบย้อนกลับได้ คุณสามารถแสดงต่อผู้ตรวจประเมินได้ว่าใช้อุณหภูมิและสารเคมีใด ผลลัพธ์ได้รับการยืนยันอย่างไร และมีบันทึกครบทุกรอบการให้บริการ
ทำไมจึงห้ามใช้กระดุมและกระเป๋าหน้าอกในพื้นที่ผลิต
ทั้งสองอย่างเป็นความเสี่ยงการปนเปื้อนทางกายภาพ กระดุมอาจหลุดลงไปในผลิตภัณฑ์ และสิ่งของในกระเป๋าเหนือระดับเอวอาจตกลงในสายการผลิตแบบเปิด จึงเปลี่ยนไปใช้ตัวล็อกแบบมีฝาปิดหรือกระดุมแป๊ก และตัดกระเป๋าออกหรือย้ายไปอยู่ต่ำกว่าระดับเอว
ชุดแยกสีช่วยในการตรวจประเมินได้จริงหรือไม่
ช่วยได้ เพราะทำให้หัวหน้างานและผู้ตรวจประเมินภายนอกตรวจสอบด้วยสายตาได้ทันทีว่าพนักงานอยู่ถูกโซนหรือไม่ ซึ่งแสดงให้เห็นได้ง่ายกว่าการมีเพียงเอกสารขั้นตอนการปฏิบัติงาน
บริการเช่าชุดปฏิบัติงานช่วยเรื่องการขอการรับรองอย่างไร
บริการเช่าแบบบริหารจัดการครอบคลุมตั้งแต่ข้อกำหนดของตัวชุด การซักที่ยืนยันประสิทธิผลได้ การควบคุมจำนวนชุด ไปจนถึงการรับส่งตามรอบ พร้อมบันทึกการให้บริการที่เป็นเอกสาร ซึ่งปิดช่องโหว่ที่ผู้ตรวจประเมินมักมองหาภายใต้ BRCGS, FSSC และ HACCP
ปรึกษาเรื่องชุดปฏิบัติงานสำหรับโรงงานแปรรูปอาหารกับ Alsco ประเทศไทย
เราจะตรวจสอบการแบ่งโซนของคุณ ระบบการซักที่ใช้อยู่ และมาตรฐานที่คุณกำลังขอการรับรอง จากนั้นแนะนำระบบบริหารจัดการชุดปฏิบัติงานที่ผ่านการตรวจประเมินได้
อ่านเพิ่มเติม
เช่า-ซักพรมกันลื่นในครัวร้านอาหาร กรณีศึกษา Trees&co กับ Alsco Uniforms
Client Success | Hotel Nikko Bangkok | Alsco Uniforms Thailand